Multistage Life กับวัยผู้สูงอายุ

สวัสดีครับ มีใครเคยตั้งคำถามไหมครับว่าทำไมสูตรสำเร็จของชีวิตที่เราเคยใช้กันมานานดูเหมือนจะเริ่มใช้ไม่ได้ผลในปัจจุบัน วันนี้เลยอยากชวนทุกคนมาพูดถึงประเด็น Multistage Life ที่น่าสนใจนี้กันครับ ย้อนกลับไปในอดีต ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา โลกของเราเชื่อกันว่าเส้นทางชีวิตของคนเราถูกออกแบบมาให้เดินตามเส้นตรงเพียง 3 ช่วงหลัก ๆ คือ ช่วงเรียนหนังสือ ช่วงทำงานตั้งตัว และช่วงเกษียณอายุ

คนเราต่างเราเร่งเรียนเพื่อไปทำงาน และทำงานหนักเพื่อที่จะได้พักผ่อนในวัยเกษียณช่วงสั้น ๆ ก่อนจะจากโลกนี้ไป แต่ในวันนี้เข็มนาฬิกาของโลกเปลี่ยนไปแล้วครับ อายุขัยของคนเราเพิ่มขึ้นมากเรื่อย ๆ จากเดิมที่เฉลี่ยอยู่ราว 70 ปี จนเลข 80 หรือ 90 กลายเป็นเรื่องปกติไปแล้ว หลายประเทศรวมถึงไทยเราก็ยังมีโอกาสได้พบเจอคนอายุมากถึง 100 ปีเลยทีเดียว

เมื่อชีวิตเรายาวขึ้นรูปแบบเดิมที่เคยใช้ชีวิตจึงเริ่มคับแคบเกินไป เพราะเทคโนโลยีเปลี่ยนวิธีทำงาน เศรษฐกิจเปลี่ยน และผู้คนจำนวนมากยังคงมีศักยภาพแม้จะก้าวเข้าสู่วัยผู้สูงอายุ ดังนั้นเราจึงต้องปรับตัวเข้าสู่ยุคใหม่ที่เรียกว่า “Multistage Life” หรือชีวิตหลายช่วงวัยครับ

เทรนด์โลกกำลังเปลี่ยนเข้าสู่ยุคที่เรียกว่า Multistage Life หรือชีวิตหลายช่วงวัย การทำงานจะยาวนานขึ้น การเรียนรู้จะไม่มีวันจบ และที่สำคัญที่สุดคือวัยเกษียณจะไม่ใช่ช่วงเวลาของการ “หยุดนิ่ง” เพื่อรอเวลาอีกต่อไป แต่กลายเป็นช่วงชีวิตใหม่ที่มีความยืดหยุ่นสูง เราสามารถกลับไปเรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ ทำธุรกิจเล็ก ๆ หรือแม้แต่การออกเดินทางตามหาความฝันที่เคยพับเก็บไว้ในวัยหนุ่มสาว

การวางแผนชีวิตในโลก Multistage Life สำหรับผู้สูงอายุจึงไม่ใช่แค่เรื่องของ “เงิน” เท่านั้นครับ แต่คือการออกแบบชีวิตใหม่ว่าเราจะอยู่อย่างไรให้มีพลัง มีคุณค่า และมีความสุขในระยะยาว เพราะโลกวันนี้บอกเราว่าการเป็นผู้สูงวัยไม่ได้หมายถึงการเดินถึงเส้นชัยแล้วหยุดเดินเพื่อรอเวลาไปแบบเหงา ๆ แต่มันคือการเปลี่ยนผ่านไปสู่ Stage ใหม่ที่น่าตื่นเต้นมีสีสันและความหมายไม่แพ้ช่วงวัยอื่นเลยครับ

Multistage Life คืออะไร?

Multistage Life คือ แนวคิดการปฏิวัติรูปแบบชีวิตที่ยืดหยุ่นกว่าเดิมครับ พูดง่าย ๆ แทนที่จะแบ่งช่วงชีวิตตามอายุ (Age-graded) เรากลับหันมาแบ่งตามกิจกรรมและความต้องการแทน ผู้สูงอายุในยุคนี้อาจจะเป็นนักศึกษาที่กลับไปเรียนวิชาที่สนใจ เป็นเจ้าของธุรกิจออนไลน์ หรือเป็นที่ปรึกษา ส่งต่อประสบการณ์ให้คนรุ่นหลัง หัวใจสำคัญคือผู้สูงอายุต้อง “มีทางเลือก” และการใช้ชีวิตอย่างมีเป้าหมาย (Purposeful Living) เพื่อให้ทุกวันคือการอยู่อย่างมีคุณค่า ไม่ใช่การนั่งนับถอยหลังรอเวลาครับ

วัยสูงอายุกับความท้าทายด้านรายได้และคุณภาพชีวิต

ต้องยอมรับครับว่าความท้าทายใหญ่ที่สุดอย่างหนึ่งคือเรื่อง รายได้และคุณภาพชีวิต โดยเฉพาะในประเทศไทยที่กำลังเป็นสังคมสูงวัยสมบูรณ์ มีผู้สูงอายุมากกว่า 20% ของประชากรทั้งหมด (กรมกิจการผู้สูงอายุปี 2568) รายได้หลังเกษียณมักไม่เพียงพอ เพราะหลายคนพึ่งเงินจากลูกหลานหรือเบี้ยยังชีพ ซึ่งอย่างที่ทุกคนทราบครับว่ามันไม่ได้มากขนาดนั้น ถ้ารายได้ต่ำก็ยากที่จะรักษาคุณภาพชีวิตให้ดี โดยเฉพาะคนที่มีฐานะไม่ดีตั้งแต่แรกครับ

ดังนั้นผมเลยขอยกตัวอย่างท้าทายที่ทุกคนสามารถนึกภาพตามได้ชัดที่สุดครับ อย่างค่ารักษาพยาบาลที่แพงขึ้นทุกปีถึง 5-8% ต่อปี ผู้สูงอายุเฉลี่ยต้องจ่ายค่ารักษาโรงพยาบาลครั้งละกว่า 30,000 บาท ซึ่งสูงกว่าคนวัยทำงานมาก ค่าใช้จ่ายประจำวันอย่างอาหาร ค่าที่อยู่อาศัย ก็แพงขึ้นตามเงินเฟ้อ ยิ่งถ้าไม่มีเงินออมที่มากพอ พูดตรง ๆ เลยครับว่าลำบากแน่ ๆ อาจต้องพึ่งพิงครอบครัว ซึ่งบางบ้านลูกหลานก็มีภาระหนักอยู่แล้ว แน่นอนว่ามันจะทำให้เกิดความเครียดทั้งสองฝ่ายครับ

ดังนั้นคำถามคือ แล้วทำอย่างไรให้คุณภาพชีวิตดีแม้รายได้ไม่สูงนัก? ทางออกมีหลายอย่างครับ เริ่มจากปรับเปลี่ยนทัศนคติจากการ “สะสมเงิน” เป็นการ “จัดการกระแสเงินสด” หรือพูดให้เข้าใจง่ายคือการวางแผนรายรับ-รายจ่ายให้มีเงินสำหรับใช้ต่อเนื่อง ควบคู่กับการดูแลสุขภาพ เพื่อช่วยลดค่าใช้จ่ายในระยะยาวครับ

ยกตัวอย่างเช่น ใช้สิทธิสวัสดิการรัฐอย่างบัตรทองหรือเบี้ยผู้สูงอายุให้เต็มที่ รักษาสุขภาพตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อลดค่ารักษาในอนาคต หรือหางานเสริมเบา ๆ ที่เหมาะกับวัย เช่น งานฝีมือ ขายของออนไลน์ ซึ่งช่วยเพิ่มรายได้แถมทำให้ไม่เหงาด้วย ที่สำคัญคือวางแผนล่วงหน้า เพื่อไม่ให้ตกอยู่ในสถานการณ์ยากลำบากครับ

ทางเลือกและแนวทางในการวางแผนชีวิตช่วงสูงอายุ

เพื่อให้การใช้ชีวิตแบบ Multistage มั่นคง เราจำเป็นต้องมีรากฐานที่ดีครับ ควรมองแบบรอบด้าน เริ่มจากยกให้เรื่องการออมเงินเพื่อวัยเกษียณเป็นพื้นฐานสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นการออม การลงทุน หรือการทำประกันเพื่อรองรับความเสี่ยงในอนาคต อาจเลือกเป็นกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ หรือกองทุนรวมที่ให้ผลตอบแทนยาว ๆ การลงทุนในหุ้น พันธบัตร หรืออสังหาฯ ก็ช่วยให้เงินงอกเงย ซึ่งอันนี้ขอย้ำว่าต้องศึกษาดี ๆ ไม่ให้เสี่ยงเกินไปนะครับ

นอกจากเงินแล้วสิ่งที่สำคัญไม่แพ้กัน คือ “สภาพแวดล้อมในการใช้ชีวิต” ไม่ว่าจะเป็นบ้านที่ปลอดภัย ปรับให้เหมาะกับผู้สูงอายุ มีราวจับ ลิฟต์ หรืออยู่ชุมชนที่มีเพื่อนวัยเดียวกัน ช่วยลดความเหงาและสะดวกสบาย หรือถ้าต้องการการดูแลมากขึ้น เนอร์สซิ่งโฮมสมัยใหม่ก็เป็นตัวเลือกตอบโจทย์ที่สุดเลยก็ว่าได้ครับ มีทีมแพทย์ พยาบาลคอยดูแลตลอด 24 ชั่วโมง นักกายภาพบำบัดดูแลตัวต่อตัว แถมเรื่องอาหารการกินก็มีนักโภชนาการผู้เชี่ยวชาญจัดการให้ทุกมื้อ สบายใจหายห่วง ครอบครัวไม่ต้องกังกวลเลยครับ

สุดท้ายนี้ผมอยากฝากไว้ว่า ชีวิตทุกช่วงวัยยังมีคุณค่าเสมอครับ…สำหรับหัวใจของ Multistage Life คือการที่ผู้สูงอายุสามารถกำหนดชีวิตตัวเองได้ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ไม่จำเป็นต้องรอให้ใครมาดูแลทั้งหมด ทุกคนเราสามารถเลือกที่จะมีสุขภาพดี เลือกที่จะมีสังคม และเลือกที่จะมีคุณภาพชีวิตที่มั่นคงและมีความสุขได้ ความมั่นใจและการได้ลงมือทำในสิ่งที่ชอบจะช่วยสร้างความภูมิใจและทำให้หัวใจกระชุ่มกระชวยอยู่เสมอ ทุกคนมีสิทธิ์เตรียมตัวเพื่อชีวิตที่มั่นคงและมีความสุขในแบบของตัวเองครับ

การมองหาความสะดวกสบายในช่วงวัยนี้ไม่ใช่เรื่องผิดครับ การเลือกใช้บริการเนอร์สซิ่งโฮม ในปัจจุบันไม่ได้หมายถึงการถูกทอดทิ้ง แต่มันคือการเลือก “ทางเลือกที่ดีที่สุด” ให้กับชีวิตครับ เพราะมีทั้งกิจกรรมสันทนาการที่ช่วยลดความเหงา มีสังคมเพื่อนฝูงที่พูดคุยภาษาเดียวกัน และมีทีมมืออาชีพคอยดูแลอย่างใกล้ชิด การที่เราได้อยู่ในที่ที่ปลอดภัย มีคนดูแล และได้ใช้ชีวิตอย่างอิสระตามความต้องการ คือการเพิ่มคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุดให้กับทั้งตัวเองและลดความกังวลให้ครอบครัวด้วยครับ เพื่อให้ช่วงเวลา “Multistage Life” ของเราและคนที่เรารักเป็นช่วงเวลาที่มีความสุขที่สุดครับ